2014 – Twilight – Onderzoek in uitvoering

Twilight was de langst lopende illegale software reeks in Nederland, met de grootste afzetmarkt. De collectie werd van 1996 tot 2004 uitgegeven en bloeide op tot een enorme cashcow. Met de jaren is Twilight veranderd van een hobbyproject door een stel computernerds in een (naar het zich laat aanzien) keiharde ondergrondse organisatie.

In acht jaar zijn er honderdtachtig schijven met inhoud geproduceerd, welke van fabriek tot eindgebruiker onderhands werden verkocht. Tijdens het samenstellen van het archief op Twilight-cd.com, het voormalige internetadres van de compilate, ontstond een beeld van deze geheimzinnige organisatie door de jaren heen. Tot mijn spijt eindigde het verhaal minder rooskleurig dan ik had gehoopt.

1996 – Het begin

Het is zomer 1996 wanneer we kennis maken met een groep computernerds met een bijzondere hobby: het verkrijgen en uitproberen van de nieuwste software. De groep had toegang tot voor die tijd ongekend snelle computernetwerken. Hierop werden de laatste spellen en applicaties gedeeld. Binnen de groep heerste een cultuur van experimenteren en het verleggen van grenzen.

Onderling werden zogenaamde “warez”, gekraakte software, in snel tempo geruild en gedeeld. Daarnaast legden personen in de groep soms de handen op CD’s gevuld met de laatste software en applicaties die werden samengesteld door zogenaamde “release groups”. Soms stonden deze CD’s, al dan niet bedoeld, ook vol met virussen… Maar mocht er er een keer sprake zijn van een goede CD, dan kreeg deze maar een of twee vervolgexemplaren. Dit was een bron van frustratie omdat er geen goede continue leverancier was voor “warez”.

Uit deze frustratie ontstond het idee om zelf een release group te beginnen en een CD samen te stellen. De release moest kwalitatief goed zijn, maar meteen zo opgebouwd dat een vervolg mogelijk was. De eerste Twilight zag het daglicht medio 1996, met daarin de een korte verwoording van het ontstaan:

First of all: Welcome to this new CD! Seeing the vast collection of new CDs
of inferior quality popping up all around us lately, and being annoyed by
the total lack of a continuing series, we decided to create our own. Many
series only reach their second or third edition, with a bunch of lists
circulating of an edition which will never appear. Our goal is to keep this
CD being released on a regular basis, thus increasing your satisfaction.

Het kader voor Twilight was hoge kwaliteit en continuïteit. Een formule met ongekende aantrekkingskracht, zo bleek later.

Release 001

Bruikbaarheid was een van de belangrijkste eigenschappen van het product. Voor de eerste CD werd een menu geprogrammeerd, een soort interactieve inhoudsopgave. Door gebruik te maken van de pijlen op het toetsenbord werd software gekozen om die met een druk op de knop te installeren. Er werden zelfs schermafbeeldingen toegevoegd van bepaalde spellen, zodat je kon inschatten of dit wat voor je was. En dat allemaal in het DOS tijdperk.

Licentiesleutels en andere beveiligingen werden meestal automatisch ingevuld of omzeild. Dit werd veelal door de crew zelf gehackt. Verder werd de grootte van de software tot een minimum beperkt: extra muziek en geluid werd uit de spellen gehaald en applicaties bevatten geen handleiding. Zo kon er meer op een CD.

menu001

Het eerste Twilight Menu

Tenslotte werd er gebruik gemaakt van hoge kwaliteit artwork: een professioneel ontwerp met een 3D ruimteschip sierde de voorkant van het CD-hoesje. Het ruimteschip werd ook op de CD zelf gedrukt, maar dan in twee kleuren.

Om het geheel af te maken werd gebruik gemaakt van ASCII-art. Dit is een kunstvorm die zich kenmerkt door het gebruik van tekst-karakters om afbeeldingen te vormen. Alles bij elkaar maakte het een professioneel en hoogwaardig geheel waar vele softwareproducenten nog een puntje aan konden zuigen. Tijd om de markt te veroveren.

menu001 readme

READ.ME! bestand op de eerste Twilight bekeken met het Menu

 

Een succesvol begin

Een nieuwe Twilight editie zag nagenoeg maandelijks het daglicht. Iedere release had een verbeterde versie van het menu en bevatte telkens de laatste software en spelletjes. Na drie releases had de Twilight Crew, zoals ze zichzelf noemde, al een mijlpaal bereikt. Veel CD-releases sneuvelden na zoveel releases, maar Twilight ging door.

Verkoop verliep via vrienden en kennissen. Er werd weinig over gerept, want dan was je er gloeiend bij. Maar toch was het mogelijk om suggesties door te geven. Via de distributeur, een vriendje op het schoolplein waarvan je de CD kocht of Internet Relay Chat (irc), kon je verzoekjes of opmerkingen doorgeven. Deze werden dan doorgegeven aan de contactpersoon en diens contactpersoon om uiteindeljk bij de Twilight Crew terecht te komen, wat zorgde voor aanpassingen of software op de volgende uitgave.

Het product professionaliseerde. Op de releases 1 tot 3 stond nog het IFPI nummer 4C01, waaraan te herkennen was dat de CD in Duitsland werd geproduceerd. Deze traceringscode was een middel tegen piraterij dat tot het einde van de digitale schijf nog werd gebruikt. Vanaf deel 4 waren faciliteiten aangeschaft zodat dit nummer niet meer verscheen.

De Twilight Crew deed er alles aan om het beste te publiceren wat op dat moment voorhanden was. Dit was een lastige opgave gezien de beperkte schijfruimte van 600MB per schijf. De meeste hit-titels haalde desondanks de Twilight. Aan sommige titels werd zelfs extra aandacht besteed waaronder de spellen Quake en Command & Conquer met bijvoorbeeld extra levels, trainers en level-editors. De crew leefde hun eigen product.

Doordat in 1996 internet nog beperkt beschikbaar was voor de massa kon Twilight razendsnel groeien. Wat in eerste instantie een geschatte oplage had van 1500 stuks groeide snel naar 5000 en meer. De Twilight Crew zag het echter nog steeds als hobby want tussen release 4 en 5 gingen ze gewoon met vakantie. Voor de achterban geen probleem, op deel 4 stonden een aantal klassiekers als Duke Nukem 3D en The Settlers II. Niemand hoefde zich te vervelen.

 ³ [10] NEXT RELEASE OF TWILIGHT

  Well just like most of you people out there, we're going on a vacation
for some time, and after that take some time off!  And since we are
definitely NOT taking our PCs with us, expect the next release of Twilight
to arrive around September.  But you'll definitely notice when it has
arrived... :)
  So switch off those machines, and enjoy the sun!

Na de vakantie volgden nog een aantal klappers zoals Red Alert. Ook werd gedacht aan computer enthousiastelingen door hulpprogramma’s als DirectX en video stuurprogramma’s op de CD te zetten, dat werd volgehouden op daaropvolgende edities.

Releases 001 to 008, for major events regaring the series development, see the timeline.

De eerste graantjes (1997)

Twilight groeide snel uit tot een stabiele productiemachine. Toch circuleerde er geruchten dat de crew was opgepakt, hun naam had veranderd en dergelijke. Natuurlijk werden deze geruchten verspreid door concurrenten die graag een graantje mee wilden pikken van het succes. In het nieuwe jaar worden de roddels ontkracht toen er weer een nieuwe release uitkwam. Deze keer met toptitel Diablo.

Toch was de concurrentie voelbaar. Elke release ging gepaard met waarschuwingen en dreigementen als “Be aware of cheap imitations!” en “If anybody copies our name, we will publish their full information on our next release.” Het belangrijkste was dat de naam Twilight zuiver bleef, naam en reputatie waren goud.

Gedurende het jaar werd het product verder geprofessionaliseerd. Er werden stappen gezet in het format, DOS werd aan de kant geschoven en Windows werd omarmd. Functioneel was het nieuwe Windows menu identiek aan zijn voorganger.

Met in het achterhoofd kwaliteit verscheen in september de eerste editie met twee cd’s. Er pastte volgens de crew simpelweg niet genoeg op een enkele CD. Op dit deel waren ook een aantal wallpapers (hoge resolutie afbeeldingen) te vinden van de gebruikte covers van voorgaande delen.

Als klap op de vuurpeil werd bij de december uitgave een poster weggegeven. Op de poster stond artwork van CD 18, maar dan 60 bij 90 centimeter groot. De rest van de release bevatte extra tekstbestanden en informatie. Deze goodies markeren het hoogtepunt van Twilight.

menu010

Twilight 10 had een menu dat op Windows werkt

 

1850d5dbecb7caf.png

Concurrentie, schaalvergroting en criminalisatie (1998)

De markt bleef maar vragen om meer. Dat betekende dat er elke maand meer CD’s werden geperst en gedistribueerd. Het netwerk van handelaren en tussenhandelaren bleef groeien. Ook mensen die handelden in gestolen waar zoals sigaretten, muziek cd’s en kleding namen de reeks op in het assortiment. Jan met de pet kocht een Twilight voor ongeveer 25 gulden, ook al was dit een kopie.

Kopieën waren een doorn in het oog van de Twilight Crew, maar meer nog stoorden ze zich aan immitatieproducten. Net nadat de Twilight Crew Windows 98 aan vele tienduizenden consumenten beschikbaar maakte verscheen, te vroeg, deel 25. Iemand was waarschijnlijk “rogue” gegaan en wilde zelf een deel van de markt overnemen.

Deel 25 zag er in eerste oogopslag uit als een echte Twilight: geperst, full-color drukwerk, mooi artwork, een doosje en lijsten met titels. Maar schijn bedriegt: wie de CD afspeelde zag dat er een ander menu werd gebruikt, er veel minder spellen op stonden en het amateurwerk was. De Twilight Crew stond voor een uitdaging: hoe pak je zo’n piraat aan? Je kan niet naar de politie stappen… ook het e-mail adres wat de auteur van de nep-cd had laten slingeren op zijn broddelwerk leverde waarschijnlijk niets op.

De enige keus was om het product nog professioneler te maken. De organisatie deed dit door release 26 te voorzien van een hologram op het drukwerk. Het eerste hologram was een embleem met de ironische tekst “Seal of Quality. Buy Original – Buy Quality”. Opvolgende edities hadden een hologram van het Twilight logo. Na nummer 39 verdween dit waarmerk weer.

tl26a-hologram

Rake klappen, stagnerende innovatie (1999)

De eerste helft van 1999 verliep zonder incidenten: iedere maand kwam een release uit met daarop meer warez. Maar toen verschenen er wat wolken aan de horizon.

Hoewel iedere maand een nieuwe Twilight uitkwam, veranderde er maar weinig aan het format. De vorm van het menu bleef hetzelfde en er werden weinig tot geen originele begeleidende teksten geschreven: niets over wat er gaande was achter de schermen. Waren de initiatiefnemers vertrokken? Was de druk van de opsporingsdiensten te groot?

Dat er iets gaande was bleek wel: in augustus en september zijn respectievelijk 65.000 en 32.000 Twilights onderschept. Het ging over releases 039 en 040. Beide waren nog wel te krijgen. Op deel 39 stond ook weer een waarschuwing over een nep Twilight. De druk was schijnbaar immens.

Deze rake klappen betekende nagenoeg het einde aan innovatie in het Twilight format. Het product werd abstracter: zonder hologram en de werktitel die de groep sinds release 11 gebruikte werd ook geschrapt. De wijzigingen maakte het vooral makkelijker om nieuwe edities te maken zonder dat er kennis nodig was. Iedere IT student kon nu met de juiste tools zelf een Twilight samenstellen: de originele crew was niet meer nodig. Het enige bijzondere bleven de 3D covers. Twilight was gereduceerd tot een zielloos product: als wikkelfolie voor software.

Ook het menu werd niet meer bijgewerkt naar Windows 98 of 2000. Hierdoor ontstonden initiatieven van afnemers voor verbeterde installatiesoftware. Bijvoorbeeld de Twilight Database en het Universal Twilight Menu. Met de laatste kon je zelf releases samenstellen op basis van eerder gepubliceerde titels.

Twilight als bedrijf bleef groot, had de eerste klappen doorstaan en de koe kon gemolken worden. Laat het geld maar binnenstromen.

menu31header

Header van het menu eind 1998, met nummer van de release

menu32header

Header van het menu in 1999, deze bleef nog jaren hetzelfde.

Een overzicht van working titles van deel 11 tot 40.

11 A real gamerz delight. 21 747 for a piza 31 Happy.. oh well just happy
12 A disc of action! 22 Starcraft at last! 32 . . ._ _ _ . . .
13 For your entertainment 23 On little scooters 33 Message received
14 With a difference 24 Unreally real 34 Rollin’
15 Bigger and better 25 Rock’n’Rumble 35 And who are these
16 The Game Zone Inc. 26 Shall we play a game! 36 Look mom, an Astroman!
17 I want that poster! 27 Aaargh bright light 37 Uncharted waters of Naboo
18 What’s that Blabla? 28 Kill those buggers! 38 Return of the Saucerman!
19 No more blabla! 29 Step on it! 39 Yes, they do
20 Balls of Croc 30 Go Santa go! 40 A summer to remember

Bigger is Better (2000)

In april 2000 kwam het grote nieuws:

NEWS !! NEWS !! NEWS !!

We are very proud to tell you that as of the next release (TL48), TWILIGHT will also be available on DVD !
This does NOT mean that the 2CD will stop but now you can choose which one you want. In the future the 2CD will stop and TWILIGHT will continue only on DVD but when this will be is not sure.

Er werd een vergelijking gemaakt tussen de capaciteit van CD en DVD in relatie tot een prijsstijging van 40%. Mogelijk voor productiekosten. De vergrootte capaciteit zorgde voor ruimte voor muziek, films, complete cd’s en andere extra’s. DVD 49 bevatte een slechte film die ook door de huidige crew werd afgebrand met een vernietigende review. Zonde van de ruimte dus.

De feedback tussen Twilight en tussenhandelaren was gelukkig nog steeds intakt en er werd geluisterd. De film kreeg geen waardering, waardoor dit de enige film was die ooit op Twilight is verschenen. Een goedmaker was deel 50, waarin Twilight weer als sterk merk werd gepositioneerd zoals eind 1997.

De copycats hadden inmiddels ook voet aan de grond gekregen middels een distributienetwerk vanuit, waarschijnlijk, Belgie. Daar verschenen perfecte kopieën van de Twilight die voor de consument doorgingen als authentiek. Het verschil was eigenlijk niet te zien. Een nadeel van het versimpelen van het product.

Wat er precies achter de schermen gebeurde is gokken… op Twilight zelf is hierover niets meer te lezen. Er was geen website meer en de community-websites in de archieven geven helaas te weinig houvast om iets te kunnen claimen. Waar Twilight zwijgt schitteren de aanhoudende productie en stemmingmakende berichten van auteursrechtenwaakhond BREIN. Ooit zei een oud medewerker van een andere anti-piraterij organisatie het volgende: wij hadden elke maand een doos met Twilights voor de handel aan collega’s.

Interne concurrentie en internet (2001, 2002)

In 2001 en 2002 spraken enkel de covers van Twilight nog over de achtergronden van de organisatie. Zowel kerst als oud en nieuw kregen toepasselijke covers met sneeuw en vuurwerk. In 2002 verdween de CD ten gunste van de DVD. Twilight was was nu een enkele DVD met twee-kleuren opdruk en een A4tje in een DVD hoesje.

Waar Twilight tot nu toe last had van concurrentie van buiten de organisatie waren er nu roddels over interne concurrentie. Het verhaal ging dat mensen van de organisatie een eigen distributienetwerk op hadden gezet, een afsplitsing onder dezelfde naam. Hierdoor kreeg je dus effectief twee Twilights waarbij het subjectief was wie nu de “echte” uitgaf. Grote afnemers kregen van tevoren te zien wat de volgende Twilight te bieden had. Om de interne concurrentie de kop in te drukken werd deze informatievoorziening afgekapt.

Een andere wijziging was de bestandsindeling van de Twilight: bestanden werden in een soort van doolhof geplaatst. Voor techneuten een bijzonder ondermaatse beveiliging. Het impliceert dat de alternatieve “Twilight” niet door technisch onderlegde mensen werd uitgegeven, of andersom.

Verhalen over de interne concurrentie blijven aanhouden. Geweld en hardheid schenen aan de orde van de dag te zijn. De originele Twilight Crew had dit waarschijnlijk niet voorzien, een scherp contrast op de begintijd. In de historie van de Wikipedia pagina over dit onderwerp zijn er sporen te zien van de interne sfeer: hier wil je niets mee te maken hebben.

Naast alle ellende binnen en rondom de organisatie, was Twilight ten dode opgeschreven. Internet zorgde voor het einde van een tijdperk, Twilight was een naslagwerk.

tl89_cd

De cover van Twilight 89.

Het einde

Begin 2003 liet Twilight op zich wachten, het duurde en duurde maar. Reden: de organisatie was opgepakt. De FIOD-ECD had voldoende bewijs vergaard om de organisatie strafrechtelijk te laten vervolgen. Twilights 80, 81 en 82 kwamen gezamenlijk uit in Mei. De uitgaven van 2003 gingen via een fabriek in Italie, wat aan de slordig en onvolledig weggekraste IFPI codes is te zien.

Twee artikelen van Stichting Brein geven een zeer negatieve kijk op de organisatie en de problemen die speelden. De belangrijkste zin: Het gewelddadige en bedreigende karakter binnen een atmosfeer van angst zorgde er volgens de rechtbank voor dat de criminele organisatie jaren kon voortbestaan. 

Een tragisch einde aan een ooit glorieus product.

Het vervolg: andere groepen

Na release 89 waren er nog een aantal opvolgers die doorgingen tot uitgave 127. Dit viel onder labels van badman.tk en nzbkingdom.net. De productiewaarde nam nog verder af met slechte coverart. Of deze ooit op DVD zijn geperst is niet duidelijk.

Tot op de dag van vandaag (2013) worden nog ondergrondse compilaties uitgebracht. Onder andere van Nederlandse bodem en bedoeld als archief voor spelletjes, tools, muziek, films en applicaties. Het is niet duidelijk of dit daadwerkelijke DVD’s zijn. Enkele voorbeelden:

  • Helpdisk Issue 163, met system tools en operating systems, 4DVD
  • Moonlight Issue 136, met albums en muziekvideos, 4DVD
  • Dutchbird  Issue 94, met (Nederlandstalige) muziek, 4DVD
  • Angel Issue 96, met software, ebooks, muziek, 8DVD
  • Angel Music Issue 99, met muziek albums, 6DVD
  • Daylight Issue 36, met apps, games en muziek.

360 graden

Kritiek vanuit de scene

Er waren ook kritische geluiden over de Twilight. Natuurlijk vanuit Brein, maar ook van software “scene” hobbyisten. Deze groep, hetzelfde soort mensen als de initiatoren van Twilight, had met name een probleem met de schaal en eerloosheid.

Men zag dat op latere Twilights met name werken stonden die waren gekraakt door andere release groups.  Er werd met de eer van deze groepen gestreken op een schaal die per definitie onder internationaal justitieel onderzoek zou vallen. Een risico waar niemand om had gevraagd.

Het andere probleem is dat er geld werd verdiend met het (kraak)werk van een ander. Niet alleen rechthebbenden vinden dit, maar ook de mensen die de software hebben gekraakt. Dit werd gezien als eerloos.

Maatschappij als winnaar

De schaal waarop Twilight werd geproduceerd, gekopieerd en verhandeld heeft ervoor gezorgd dat de massa toegang had tot dure software. De maatschappelijke impact hiervan is enorm. Een schatting:

Een Twilight wordt 60.000 keer geperst, hij wordt evenzoveel keer gekopieerd. Een homecomputer werd gedeeld door ongeveer 4 personen. Een twilight werd aan ongeveer 2 vriendjes uitgeleend, die ook beiden 4 personen raakten. Dit betekent dat grofweg 1,4 miljoen mensen ongeveer maandelijks de kans hadden om met de nieuwste Windows, games en applicaties te werken. Dit betekende toen dat het merendeel van computers in Nederland software gebruikte van Twilight en concurrenten.

Wat betekent het als een grote groep gebruikers toegang heeft tot de beste tools die de markt te bieden heeft? Deze worden bestudeerd en gebruikt. Dit heeft de positie van Nederland als kennisland en voorloper op het gebied van IT versterkt. Dit werd echter nooit gehoord door de mainstream media. Maar juist dit is een belangrijke drijfveer voor deze site om een eerbetoon te schenken. Bedankt voor de Twilight en vele anderen.

Anno 2014 is de Twilight een van de betere archieven voor ouderwetse spellen.

Strafvervolging

Na wat graafwerk blijkt dat er weinig te vinden is over Twilight en het meeste word gerept over Crazy Bytes. De persberichten van Brein geven geen uitsluitsel welke mensen er precies zijn gearresteerd, rechtspraak.nl doet dat wel in euro’s. Tweakers.net heeft dit vonnis leesbaar gepubliceerd.

Het archief van rechtspraak.nl gaat niet ver genoeg terug om andere uitspraken rondom Twilight te vinden, als die er al zijn. Het zoeken in de papieren archieven kan alleen op basis van zaaknummers vanwege old school handmatig zoekwerk.

Zoals het nu lijkt is geschetste sfeer in dit artikel gebaseerd op de verhalen van de Crazy Bytes arrestatie. Het blijft onduidelijk of de personen achter de Twilight ooit zijn opgepakt. Mocht dat niet het geval zijn, dan is het nog een jaartje wachten totdat de zaak verjaard is. In lijn met de Crazy Bytes uitspraak zou de straf minder dan tien jaar zijn. Dergelijke straffen verjaren na 12 jaar. Stel dat er betrokkenheid was tot 2002, zal dat ergens in 2014 of 2015 aflopen. Who knows.

Naast 5 jaar brommen moest de persoon achter Crazy bytes € 1.510.394 betalen. Verjaring is dus essentieel.

Slotwoord

Twilight maakte eind jaren 90 furore als de grootste, meest verkochte en indrukwekkendste verzamel-cd van illegale software in Nederland en misschien Europa. De doelen van Twilight (kwaliteit en continuiteit) waren zo goed uitgewerkt dat de onderwereld hier grip op heeft gekregen. Er is tot aan 1999 geschaafd aan een product dat iedere maand een erg accuraat beeld gaf van populaire software van dat moment. Het criminele belang transformeerde Twilight tot een naslagwerk dat door de opkomst van internet met moeite aan de man gebracht kon worden. Geweld en intimidatie binnen de organisatie danwel druk van opsporingsdiensten van buitenaf zorgden voor het einde van een tijdperk.

Waar mijn onderzoek begon uit interesse naar een kwaliteitsproduct kreeg het verhaal een onverwachts negatieve wending. Toch blijft mijn interesse en respect uit gaan naar de beginjaren van de Twilight waarin ambitieuze computernerds van een droom werkelijkheid maakten.

Elger Jonker

3 Responses

  1. Marc
    Marc January 19, 2014 at 10:21 pm | | Reply

    Geweldige tijd was dat met Twilight. Als 12-jarig manneke zat ik altijd met smart op de cd’s te wachten. Inderdaad is in 2000 het einde van Twilight ingezet door de verspreiding van kabelinternet door Nederland. Het was makkelijker om de volledige ISO’s en RIPS zelf te downloaden. De zgn 0-day releases. En bij een ISO had je ook nog eens het voordeel dat je alle filmpjes en muziek erin had zetten. Eigenlijk werd Twilight met zijn CD’s dus te oldschool voor de piraterij en werkten ze nog met zeilschepen ipv gemotoriseerde schepen.

  2. jazeker de hypotheker
    jazeker de hypotheker November 26, 2014 at 11:35 am | | Reply

    jammer dat 60 procent van het verhaal pertinent onjuist is
    fabels…

    de enige echte info is goed te vinden online en uit betrouwbare bronnen

    qwa ouderdom klopt het verhaal niet er was eerst crazy bytes daarna korte tijd later twilight

    de jongens van twilight zouden uit elkaar gegaan zijn dat was pas aan het einde het geval
    de crazy bytes jongens maakten ook de fake tl en nee die werd niet in belgie gemaakt
    zo kan ik nog wel wat dingen vertellen die onjuist zijn zelfst het lijstje van tweakers bevat
    onjuistheden

    sprookjes bestaan niet… maar hier schijnbaar wel

  3. Anonymous
    Anonymous January 17, 2016 at 11:40 pm | | Reply

    Prachtig om te lezen. Ook ik heb genoten als klein manneke van de twilight releases. Via via aan de cd’s gekomen en natuurlijk weer gedeeld. Echt een mooi stukje geschiedenis om aan terug te denken. Hulde voor je onderzoek, ik zal twilight nooit vergeten!

Leave a Reply